Berichten in ‘Columns’

April 2013, Erasmus Universiteit Rotterdam. Er staan vier workshops op het programma voor PhD studenten. Daarvan mag ik de workshop networking verzorgen. Voor aanvang begin ik een gesprekje met een mij onbekende zzp-collega die de workshop presenteren gaat geven. Het is de eerste keer dat we elkaar ontmoeten. Ik complimenteer haar met haar mooie drukwerk en ze vertelt me over de visie die erachter zit. Ze vraagt me wat mijn achtergrond als trainer is. Ik geef in het kort weer wat de weg is die ik sinds mijn Opleiding Drama heb afgelegd.

Na mijn verhaal kijk ik wat om me heen en val even stil. Eerlijk gezegd ben ik best een beetje gespannen voor de workshop. Helemaal in contact met de collega ben ik op dit moment niet. Ik schrik als ik haar hoor zeggen: “Ik verwacht eerlijk gezegd wel dat je nu een vraag aan mij stelt. Over wat mijn achtergrond is. Dat mag ik toch wel van jou verwachten als expert trainer networking.”

Ik schrik van haar opmerking en voel me betrapt. Inhoudelijk moet ik haar gelijk geven en geef daarom ruiterlijk toe dat een wedervraag wel zo netjes was geweest. Gevoelsmatig vind ik de situatie vreselijk. Gek genoeg voel ik me helemaal niet meer veilig bij haar. We hebben net kennisgemaakt en haar goedbedoelde feedback treft me als een mes in de rug. In mijn hoofd begin ik haar uit te maken voor arrogant en ‘wie denkt zij wel helemaal dat ze is’.
Blijkbaar is er iets meer nodig bij het geven van feedback dan alleen dat hij goedbedoeld is. Elkaar beter kennen misschien? Rekening houden met de tijd en de plaats?

Als het over netwerken gaat, dan ga je volgens mij je boekje te buiten als je laat weten wat je van de ander of de situatie vindt. Blijf maar bij zacht op de relatie én zacht op de inhoud tijdens een netwerkgesprek. Netwerken gaat over contact maken. Over je veilig kunnen voelen bij elkaar. Blijkbaar had deze zzp-collega geen netwerkbehoefte, maar een opvoedbehoefte. Het effect hiervan op mij is dat ik haar op geen enkele manier meer tegen wil komen op deze workshopdag. En haar mooie drukwerk heb ik na thuiskomst snel bij het oud papier gelegd.

Welke ervaring heb jij opgedaan tijdens een netwerkgesprek waardoor je totaal geen behoefte meer had aan contact met diegene? Ik ben benieuwd naar je verhaal en lees het graag in het commentaarveld hieronder.

“Mam, wat heb jij allemaal gedaan toen ik op school was?”
Mijn zoon van 10 stelt me deze vraag als we samen zitten te eten. Vrolijk begin ik te vertellen over wat ik zoal in die uren heb gedaan. Hij luistert naar me en zegt dan: “Ja, want ik wil leren hoe je een boeiend gesprek moet voeren. Daarom vraag ik dat. Meestal beginnen anderen tegen mij te praten. Of zeggen ze alleen ja of nee. En dan duurt een gesprek heel kort.”

Ik merk dat zijn vraag me ontroert. En natuurlijk raakt hij mij met zijn vraag in mijn trainershart. Met plezier leg ik hem uit wat het verschil is tussen een open en een gesloten vraag. Ik vertel hem dat mensen vaak liever praten dan luisteren. Dus, dat als hij vragen gaat stellen, er dan vanzelf een boeiend gesprek komt. Als een spons zuigt hij de informatie op. Omdat hij een beelddenker is, zet ik voor hem ook nog even de ‘billetjes op het hekje’. Ik teken een grote hoofdletter H (het hekje) met op de lijn een verzameling w’s (de billetjes). Zo, dat vergeet hij nooit meer!

We praten en eten en als ik hem aankijk, zie ik een enorme big smile op zijn gezicht verschijnen. “Mam, waarom ben jij eigenlijk zzp-er geworden?” vraagt hij glunderend. Ik kijk hem aan en zeg hem dat het een mooie vraag is en dat ik benieuwd ben naar de reden van zijn glunderende lach. “Nou, ik ben aan het oefenen met een boeiend gesprek.”

Deze knul is 10 jaar oud en schiet in twintig minuutjes door de hele Kolb. En hij stapt van bewust onbekwaam naar bewust bekwaam nog voor het toetje. Ik ben trots op hem en als ik een knuffel van hem krijg met een “bedankt mam” ook op mezelf. Zo’n mooi kind, daar ben ik toch maar mooi de moeder van!

Met bewondering en ontroering volg ik sinds jaar en dag het werk van mijn held Willem Nijholt. Als tiener zag ik hem voor het eerst in de musical Foxtrot en jaren later wist ik na zijn solo voorstelling Schoenen een handtekening van hem te bemachtigen. In 2011 kwam het boek Met bonzend hart uit. In deze verzameling brieven aan Hella S. Haasse vertelt hij over zijn veelbewogen leven.

Willem Nijholt is een gevoelig mens. Dat blijkt onder andere uit een verhaal dat hij beschrijft over zijn samenwerking met collega Gerrie van der Klei. Ook in het programma 24 uur met … vertelt hij erover. (Op uitzendinggemist vind je de aflevering terug.)
Gerrie van der Klei eet na afloop van een optreden een banaan. Willem wordt hierdoor geraakt op een zeer heftige jeugdherinnering. Hij deelt deze snikkend met haar. Na de volgende voorstellingen eet Gerrie van der Klei steeds een banaan voor de ogen van Willem Nijholt. Hij ervaart dit als zeer kwetsend en besluit dat hij nooit meer iets met haar te maken wil hebben.

Als fan geef ik hem groot gelijk. Als communicatietrainer roept dit verhaal een aantal vragen bij me op. Hoe kon Willem Nijholt weten of Gerrie van der Klei met haar gedrag bewust bezig was om hem te treiteren? Ik krijg niet de indruk dat hij haar daarnaar gevraagd heeft. Hoe kon Gerrie van der Klei weten dat Willem Nijholt haar gedrag kwetsend vond? Ik krijg niet de indruk dat zij hem daarnaar gevraagd heeft of dat hij dit kenbaar heeft gemaakt. Ik krijg vooral de indruk dat Willem Nijholt vond dat Gerrie van der Klei toch had moeten snappen hoe moeilijk dit voor hem was. Hij had toch immers zijn verhaal verteld en zijn tranen laten zien …

Wat zou er gebeurd zijn tussen deze twee bijzondere mensen als zij gebruik hadden gemaakt van het schakelen in de communicatieniveaus? Stel dat Willem Nijholt had kunnen zeggen: “Gerrie, ik heb het gevoel dat je me zit te pesten door nu weer een banaan te eten, terwijl ik je over mijn jeugdtrauma heb verteld. Is dat zo?” of dat hij had kunnen zeggen: “Gerrie, ik heb er moeite mee als je in mijn bijzijn een banaan eet. Zou je dat alsjeblieft buiten mijn gezichtsveld willen doen?” Stel dat Gerrie van der Klei had kunnen zeggen: “Willem, ik heb het gevoel dat er iets veranderd is in ons contact. Wat is er gebeurd waardoor je niet meer met me praat.” Zouden zij dan nog steeds, na zoveel jaar, deze wrok ervaren?

Volgens mij heeft iedereen zo zijn eigen Gerrie van der Klei. Ik nodig je uit om hier eens bij stil te staan. Wie is het in jouw leven waar je problemen mee hebt, omdat je niet hebt gedurfd om je gevoel te benoemen of om het contact tussen jullie bespreekbaar te maken? Schrijf eens op wat er is gebeurd en hoe je je erover voelt. Deze zinnen zijn precies de goede zinnen waarmee je het contact weer goed kunt krijgen. Wrok heeft nog nooit iets goeds gebracht. Dus gun jezelf een tweede kans. Ik wens je succes en lees graag je ervaringen in het commentaarveld hieronder.

Op radio 2 verloot de discjockey een CD. Als je in de uitzending komt, heb je hem gewonnen. Ik hoor de opgewekte stemmen van de dj en de kandidaat. De vrouw is enthousiast en ik hoor haar zeggen: “Dus ik pak meteen de telefoon om te winnen …” Ze schrikt van haar eigen woorden, want ze had willen zeggen: “Dus ik pak meteen de telefoon om te bellen.” Om te redden wat er te redden valt, probeert ze zichzelf te corrigeren met: “…Niet om te winnen natuurlijk …”
Haar gestuntel raakt me. Natuurlijk belt ze om te winnen. Anders had ze de telefoon toch niet gepakt? Je wilt wel winnen, maar je mag er niet voor uitkomen? Een vreemdsoortige bescheidenheid.
Wat is dat toch, die vreemde moraal rondom winnen en het zichtbaar maken daarvan. ‘Doe maar gewoon’, ‘Ken je plaats’, ‘Stel je niet aan’, ‘Wie denk jij wel dat je bent!’ Zijn dat ook de zinnen die jou dwars kunnen zitten? En komen die dan van anderen, of zitten ze in je eigen hoofd. Ik ben benieuwd naar jouw ervaringen hiermee. Durf je je als winnaar te profileren? En hoe wordt daar op gereageerd? Ik lees graag je verhaal in het commentaarveld hieronder.